'De mythe van de Zorgzame Vrouw'

VROUWELIJKE waarden als maatschappelijk medicijn stelt Stefaan Hublou verrassend in een opinieartikel. Als Opinie een ,,forum is voor discussie over actuele onderwerpen'', dan verdient het thema van het seksuele verschil er inderdaad een plaats.
Alleen jammer dat het hele betoog zo oubollig, vol tegenstrijdigheden en voor mannen en vrouwen tegelijk seksistisch gehouden werd. Een analyse van het explosieve goedje.
Het stuk begint met een schets van het werkelijk benijdenswaardige vrouwelijke genie. Vrouwen zijn per definitie empathisch, geweldloos, mens- en kindgericht, zorgzaam, bronnen van warmte, stilte en vree. Van nature, natuurlijk. Ze staan dan ook dichtbij de natuur, immer barend en zogend (gemiddeld 4,2 jaar per kind, volgens Hublou) als ze zijn.
Mannen, zo typeert hij, vergeten hun natuur, zijn machtsgeil, pragmatisch, staan aan de kant van de ratio, het woord, de (westerse geïndustrialiseerde) cultuur. Al is hun continu overweldigend testosteron oorzaak van agressieve impulsen in de wereld.
De maatschappelijke remedie is echter niet veraf, gaat de steeds op studies gestoelde redenering verder. De talenten en gerichtheden van vrouwen zijn in de loop van miljoenen jaren ontwikkeld en die vrouwelijke kant moeten mannen vandaag maar eens gaan ontwikkelen.
Het is zeker zinvol mensen te zien als een combinatie van kwaliteiten die traditioneel als ,,mannelijk'' of ,,vrouwelijk'' gelden. Een heel leven lang identificeert men zich met bewonderde mensen (m/v). Hierin ligt juist de mogelijkheid voor verandering in de maatschappelijke denkbeelden en structuren. Ook al ontstaan die onvermijdelijk in dialoog met een dosis overgeleverde ideeën, men is gelukkig niet erfelijk belast met een ,,genie'' van miljoenen jaren.
Het inzicht uit de interdisciplinaire genderstudies (studies over verschillen tussen de geslachten), dat ,,mannelijkheid'' en ,,vrouwelijkheid'' hun invulling krijgen naargelang van de cultuur waarin je leeft en tevens bepaald worden door leeftijd, klasse, etnie, enzovoort is inmiddels in brede wetenschappelijke kringen een vanzelfsprekendheid geworden.
Uit die overtuiging volgt ook dat studies over de Hopi-stammen ons een en ander bijbrengen over ... de Hopi-stammen. Wat hen typeert, aanhalen als algemeen geldend is historisch en antropologisch onhoudbaar. Europeanen, Afrikaanse pygmeeën en Australische Aboriginals doorstaan de test van de Morele Moeder-mythe, weten we, geenszins.
Rousseau-achtige bespiegelingen over het ontbreken van huilende kinderen en wiegendood bij ,,achtergebleven volkeren'' (sic) zijn op zijn zachtst gezegd sarcastisch en luguber. Sterk geloven in de Zorgzame Vrouw leidt bovendien tot pacifisme bij de enen en extreem patriottisme en militarisme bij anderen.

HET zou van intellectuele eerlijkheid getuigen te expliciteren welk maatschappijbeeld en welke sociaal-economische, ideologische, ecologische en andere structuren door dit polariseren van Westen versus ,,natuurvolkeren'' en van Man versus Vrouw gediend zijn. Een voetstuk is niets dan een blok aan de benen. Waartoe een ze-zijn-zo-lief-meneer houding leiden kan, beginnen we vandaag nog maar te vermoeden.
Datzelfde geldt voor een niet-vloeken-in-nabijheid-van-dames attitude; Hublou wijst erop dat de aanwezigheid van een vrouw rond de tafel mannen hoffelijker stemt. Hoffelijkheid is tussen en onder vrouwen en mannen uiteraard een goede zaak; zolang het niet verdacht veel naar een veredelde gedoogstrategie ruikt.
Eén vrouw? Is het niet stilaan tijd dat beslissingen op allerlei terreinen genomen en gedragen worden door een evenredig aantal mannen en vrouwen? Zo'n constructieve mix van mensen, met wellicht hun eigen verworven accenten, is alvast een noodzakelijke, geen voldoende, voorwaarde voor de zo gegeerde democratie.
De tijd is meer dan rijp voor pariteit, zoals Sabine de Bethune, en tal van vrouwen - en mannen - vóór en met haar voorstellen. Ook al doen sommige opiniemakers die idee ongenaakbaar af als een ,,zonneslag''. Metereologisch wishful thinking, on-democratisch doemdenken...
Nathalie DE BLEECKERE

(De auteur is wetenschappelijk medewerkster aan de Universiteit Gent, centrum voor Genderstudies.)